Howard Temin Kimdir?

Moleküler biyolojinin en temel kurallarından biri olan Merkezi Dogmayı yıkan ve genetik bilginin yalnızca DNA’dan RNA’ya değil, RNA’dan DNA’ya da akabileceğini kanıtlayan devrimci bir bilim insanı Howard Temin kimdir? 

1975 yılında David Baltimore ve Renato Dulbecco ile birlikte Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü kazanan Temin, keşfettiği ters transkriptaz enzimi sayesinde sadece virolojiyi değil, kanser araştırmalarından gen tedavisine kadar tüm tıp alanını yeniden şekillendirmiştir. Bu biyografide, Philadelphia’da başlayan, Caltech’te şekillenen ve Wisconsin’de ölümsüzleşen bu sıra dışı bilim insanının hayatını, on yıl süren inanç mücadelesini, provirüs hipotezini ve insanlığa bıraktığı dev mirası detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

 

Howard Martin Temin Biyografisi

Howard Martin Temin, 10 Aralık 1934’te Pensilvanya eyaletinin Philadelphia kentinde, Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Henry Temin bir avukattı, annesi Annette (Lehman) Temin ise toplumsal aktivizmle ilgilenen bir eğitimciydi. Ailesinin sosyal adalete verdiği önem, onun karakterinin şekillenmesinde etkili oldu. Öyle ki, henüz bar mitzvah (dinî ergenlik töreni) yaşındayken, ailesi partileri için harcanacak parayı yerinden edilmiş insanlar için bir kampa bağışlamıştı.

Temin’in bilimle profesyonel anlamda tanışması, lise öğrencisiyken katıldığı Jackson Memorial Laboratuvarı’nın yaz programında gerçekleşti. Dört yaz boyunca burada çalışan genç Temin, programın direktörü C. C. Little tarafından “programa katılan elli yedi öğrenci arasında tartışmasız en iyi bilim insanı” olarak tanımlanıyordu. Lisenin birincisi (valedictorian) olarak mezun olan Temin, mezuniyet konuşmasını hidrojen bombası ve Ay’a insan gönderme gibi dönemin en çetrefilli konularına ayıracak kadar da cesur bir gençti. Onun bu sorgulayıcı ve mevcut kalıplara meydan okuyan kişiliği, tüm bilimsel kariyerine damgasını vuracaktı.

Caltech Yılları ve Provirüs Fikrinin Doğuşu

Temin, lisans eğitimi için gittiği Swarthmore Koleji’nden 1955 yılında biyoloji alanında lisans derecesi ile mezun olduktan sonra, hayalini süsleyen California Teknoloji Enstitüsü’ne (Caltech) adım attı. Burada, dönemin en parlak bilim insanlarıyla çalışma fırsatı buldu. Onun en büyük ilham kaynakları, faj ekolünün kurucusu Max Delbrück ve daha sonra birlikte Nobel Ödülü alacağı Renato Dulbecco oldu。

Caltech’teki doktora çalışmaları sırasında Temin, Rous Sarkoma Virüsü (RSV) üzerinde yoğunlaştı. RSV, tavuklarda kansere (sarkom) neden olan bir virüstü ve çok ilginç bir özelliğe sahipti: Genetik materyali DNA değil, RNA’ydı. Bu, onu zaten diğer virüslerden farklı kılıyordu. Ancak Temin’i düşündüren asıl soru şuydu: Bu RNA virüsü, bir hücreyi enfekte ettikten sonra o hücreyi nasıl oluyor da kalıcı olarak kanserli hale getirebiliyordu? Normalde bir RNA molekülü hücrede uzun süre dayanamazdı. Bu kalıcılığın olabilmesi için, virüsün genetik bilgisini çok daha kararlı bir moleküle, yani DNA’ya aktarması gerekiyordu. İşte bu parlak sezgi, 1960 yılında tamamladığı doktora tezinin ve tüm kariyerinin temelini oluşturan Provirüs Hipotezi’nin doğuşuydu. Temin’e göre, RNA virüsü önce bir DNA kopyası (provirüs) yapıyor, bu DNA da hücrenin kendi DNA’sına entegre olarak kalıcı dönüşümü sağlıyordu.

İnanç ve Azmin Zaferi

Provirüs hipotezi, o dönemin kutsal kitabı sayılan Merkezi Dogma ile açık bir çelişki içeriyordu. Moleküler biyolojinin bu temel kuralına göre, genetik bilgi akışı tek yönlüydü: DNA’dan RNA’ya, RNA’dan da proteine. “RNA’dan DNA’ya” diye bir akış kesinlikle öngörülmüyordu. Bu nedenle Temin, fikrini duyuran her yerde önce şüphe, sonra da sert eleştirilerle karşılaştı.

Doktorasını tamamladıktan sonra bir yıl Dulbecco’nun laboratuvarında doktora sonrası araştırmacı olarak kalan Temin, 1960 yılında Wisconsin-Madison Üniversitesi’nde yardımcı doçent olarak göreve başladı. İşte burada, laboratuvarının bodrum katında, adeta bir “bilimsel münzevi” gibi çalışarak hipotezini kanıtlamak için yıllarını harcadı. 1964 yılında provirüs hipotezini destekleyen deneysel kanıtlarını yayınladı ancak bilim camiası hala ikna olmamıştı.

Temin, bu süreçte eşsiz bir bilimsel metanet örneği gösterdi. Meslektaşlarının toplantılarda kendisini şüpheci sorularla veya sessiz, kibar bir inançsızlıkla karşıladığı anları hatırlayanlar, onun hiçbir zaman fikrinden vazgeçmediğini anlatırlar. Bu “bilimsel çölde on yıl” boyunca, onu ayakta tutan şey, verilerine olan sarsılmaz güveni ve doğru olduğunu bildiği şeye duyduğu derin inançtı.

Ters Transkriptazın Keşfi ve Nobel Ödülü

Temin’in bu inancı, 1970 yılında meyvesini verdi. O yıl, neredeyse aynı dönemde, hem Howard Temin hem de David Baltimore, bir RNA virüsünün içinde, RNA’yı kalıp olarak kullanarak DNA sentezleyebilen daha önce bilinmeyen bir enzim keşfettiklerini duyurdular. Bu enzime Ters Transkriptaz (Reverse Transcriptase) adı verildi. Keşfettikleri şey, Merkezi Dogma’nın işleyişini tersine çeviren bir araçtı. Nature dergisinde yayınlanan bu makaleler, bilim dünyasında bir bomba etkisi yarattı ve daha önce şüpheyle yaklaşılan provirüs hipotezini kesin olarak doğruladı.

Bu devrim niteliğindeki keşfin önemi hemen anlaşıldı. Temin ve David Baltimore, 1975 yılında, Temin’in hocası ve aynı zamanda kanser virüsleri alanında öncü çalışmalar yapmış olan Renato Dulbecco ile birlikte Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’ne layık görüldüler. Nobel Komitesi, ödülü “tümör virüsleri ile hücrenin genetik materyali arasındaki etkileşime ilişkin keşifleri” nedeniyle vermişti.

Ne yazık ki bu büyük başarı, Temin’e 1970 yılında akciğer kanseri teşhisi konulduğu gerçeğini değiştirmedi. Hiç sigara içmemesine rağmen yakalandığı bu hastalıkla, hayatının geri kalanında büyük bir cesaretle mücadele etti.

Howard Temin’in Bilime ve İnsanlığa Mirası

Ters transkriptazın keşfi, biyolojinin sadece bir dalını değil, neredeyse tüm alanlarını dönüştürdü. Bu keşif olmasaydı, HIV’in (AIDS virüsü) bir retrovirüs olduğunu anlamak ve ona karşı testler ile tedaviler geliştirmek mümkün olmazdı. Günümüzde kullanılan birçok antiviral ilaç (AZT gibi), işte bu enzimi hedef alarak çalışır. Ayrıca, ters transkriptaz, moleküler biyolojinin vazgeçilmez bir aracı haline gelmiştir. RT-PCR tekniği sayesinde, araştırmacılar tek bir RNA molekülünü bile milyarlarca kez çoğaltarak inceleyebilmektedir.

Temin’in mirası sadece keşfinden ibaret değildir. O, aynı zamanda olağanüstü bir öğretmen ve mentördü. Wisconsin’deki McArdle Kanser Araştırma Laboratuvarı’nda yetiştirdiği öğrenciler, onun bilimsel disiplinini ve sorgulayıcı ruhunu dünyanın dört bir yanına taşımışlardır.

Kişisel yaşamında da bilimden ödün vermeyen Temin, 1962 yılında kendisi gibi genetikçi olan Rayla Greenberg ile evlendi ve iki çocuk sahibi oldu. 1988 yılında İngiltere Kraliyet Cemiyeti’ne yabancı üye seçilen Temin, 1994 yılında kansere yenik düştü.

Madison kentindeki insanlar onu her gün işine yürüyerek veya bisikletle giderken gördükleri Lakeshore Path (Göl Kıyısı Patikası) ile hatırlar. 1998 yılında, bu patika onun onuruna Howard Temin Lakeshore Path olarak yeniden adlandırıldı. Bugün o yolda yürüyen her öğrenci, kabul görmeyen bir fikrin peşinden gitmenin cesaretini ve bilimde gerçek devrimlerin sabır, inanç ve yılmaz bir merak gerektirdiğini hatırlar.

 

Künye Bilgisi	Detay
Gerçek adı	Howard Martin Temin
Doğum yılı	1934
Doğum yeri	Philadelphia, Pensilvanya, ABD
Ölüm Yılı	9 Şubat 1994 (59 yaşında)
Boyu	Bilgi mevcut değil
Kilosu	Bilgi mevcut değil
Burcu	Yay
Medeni Hali	Evliydi
Eğitimi	Swarthmore Koleji (B.A., 1955) / California Teknoloji Enstitüsü – Caltech (Ph.D., 1959)
İnsanlığa Kattığı Şeyler	Provirüs hipotezi ve ters transkriptaz enziminin keşfi; Merkezi Dogma’nın yeniden yazılması; Retrovirüslerin (HIV dahil) anlaşılmasının önünü açması; Kanser araştırmalarına temel katkılar.