Jaroslav Seifert Kimdir?

Nobel Ödüllü şair ve yazarlar arasında en önemli şahsiyetlerden biri olan Jaroslav Seifert kimdir?  1984 yılında Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan Çek şair, yazar ve gazetecidir. Çek edebiyatının gelmiş geçmiş en büyük isimlerinden biri olarak kabul edilen Seifert, aynı zamanda bu prestijli ödülü alan ilk ve tek Çek yazardır. Şiirlerindeki “şaşırtıcı berraklık, müzikalite ve duygusallık” ile tanınan Seifert, tüm hayatı boyunca sanatın özgürlüğü ve insanın onuru için mücadele etmiş, baskıcı rejimlere rağmen susmayı reddetmiştir.

Jaroslav Seifert Biyografisi

Jaroslav Seifert, 23 Eylül 1901 tarihinde, o dönemde Avusturya-Macaristan İmparatorluğu sınırları içinde bulunan Prag’ın Žižkov semtinde dünyaya geldi. Žižkov, o yıllarda Prag’ın en yoksul işçi mahallelerinden biriydi. Babası bir işçiydi, annesi ise ev hanımıydı ve aile oldukça zor şartlarda yaşıyordu. Seifert’in çocukluk yılları yoksulluk içinde geçti; bu deneyimler, onun ileride yazacağı şiirlerin temelini oluşturacak olan toplumsal duyarlılığının erken yaşta şekillenmesini sağladı.

Seifert’in eğitim hayatı, maddi zorluklar nedeniyle yarım kaldı. Lise eğitimini tamamlayamadan okulu bırakmak zorunda kaldı ve hayata atıldı. Ancak eğitimine devam edememesi, onun entelektüel gelişimini durdurmadı. Genç yaşta gazetecilik ve edebiyatla ilgilenmeye başlayan Seifert, kendini okumaya ve yazmaya adadı.

Seifert, daha 19 yaşındayken, 1921 yılında ilk şiir kitabı “Město v slzách” (Gözyaşları İçindeki Şehir) ile edebiyat dünyasına giriş yaptı. Bu kitap, işçi sınıfının çektiği acıları, yoksulluğu ve savaşın yaralarını konu alan, toplumsal duyarlılığı yüksek şiirlerden oluşuyordu. Genç yaşına rağmen bu güçlü çıkışıyla dikkatleri üzerine çeken Seifert, kısa sürede Çek edebiyatının önde gelen isimlerinden biri haline geldi.

Seifert, edebiyat hayatı boyunca Çekoslovakya’daki en önemli sanatsal hareketlerin içinde aktif rol aldı.

1920’lerde, Seifert dönemin en etkili avangard gruplarından biri olan “Devětsil” (Devetisil) hareketinin kurucuları arasında yer aldı. Bu grup, daha sonra “poetizm” adı verilen bir sanat anlayışını benimsedi. Poetizm, şiiri her türlü politik ve ahlaki yükümlülükten kurtarmayı, sanatı “oyun, eğlence ve yaşam sevinci” olarak yeniden tanımlamayı amaçlıyordu. Bu dönemde Seifert, “Samá láska” (Sadece Aşk, 1923) ve “Na vlnách TSF” (TSF Dalgalarında, 1925) gibi kitaplarıyla daha hafif, müzikal ve oyuncu bir şiir dili geliştirdi.

Seifert, 1960’larda gelen Prag Baharı (1968) ile birlikte yaşanan geçici özgürleşme ortamında rejimle yeniden barıştı. 1967 yılında, Çekoslovakya’nın en yüksek kültürel onuru olan “Ulusal Sanatçı” (National Artist) unvanına layık görüldü. 1969 yılında ise Çekoslovak Yazarlar Birliği’nin başkanı seçildi. Ancak bu onurlar kısa sürdü. 1968’de Varşova Paktı’nın Çekoslovakya’yı işgalinin ardından ülkedeki baskıcı atmosfer geri döndü ve Yazarlar Birliği 1970 yılında  tamamen feshedildi.

Nobel Edebiyat Ödülü

Seifert’in uzun ve çetin mücadelesi, 1984 yılında dünyanın en prestijli ödülüyle taçlandı. İsveç Akademisi, ona Nobel Edebiyat Ödülü’nü “şiirine bahşettiği tazelik, duygusallık ve zengin yaratıcılıkla, insanın yılmaz ruhu ve çok yönlülüğüne dair özgürleştirici bir imge sunduğu” gerekçesiyle verdi.

Ancak Seifert, o dönemde zaten yaşlı ve hastaydı. Sağlık sorunları nedeniyle ödül törenine Stockholm’e gidemedi ve ödülü onun adına kızı Jana aldı. Daha da üzücü olanı ise, Çekoslovakya’daki komünist rejimin bu büyük uluslararası başarıyı neredeyse hiç duyurmamasıydı. Devlet kontrolündeki medyada ödülle ilgili sadece kısa bir haber geçildi.

Jaroslav Seifert’in Eserleri

Seifert, altmış yılı aşkın kariyeri boyunca 30’dan fazla şiir kitabı ve bir anı kitabı yazdı. İşte onun en önemli eserlerinden bazıları:

• Město v slzách (Gözyaşları İçindeki Şehir, 1921):İlk kitabı, işçi sınıfının acılarını anlatan toplumsal içerikli şiirler.
• Samá láska (Sadece Aşk, 1923):Poetizm döneminin en önemli örneklerinden, daha hafif ve oyuncu şiirler.
• Na vlnách TSF (TSF Dalgalarında, 1925):Seifert’in en deneysel kitabı, tipografik yenilikler ve serbest çağrışımlarla dolu.
• Jaro, sbohem (Elveda Bahar, 1937):Nazi tehdidinin arttığı dönemde yazılmış, vatanseverlik duygularının öne çıktığı şiirler.
• Maminka (Anne, 1954):Annesine duyduğu sevgiyi ve özlemi anlatan, oldukça popüler olmuş samimi şiirler.
• Morový sloup (Veba Sütunu, 1973):Hayatın güzelliklerini, aşkı ve ölümü konu alan, olgunluk dönemi şiirleri.
• Deštník z Piccadilly (Piccadilly’den Şemsiye, 1979):Sürgün ve yasaklı yıllarında yazdığı, içe dönük ve melankolik şiirlerden oluşuyor.
• Býti básníkem (Şair Olmak, 1983):Hayatının ve şiir serüveninin bir özeti niteliğindeki son şiir kitabı.
• Všecky krásy světa (Dünyanın Bütün Güzellikleri, 1981):Anılarından oluşan ve Prag’ın sanat dünyasını, arkadaşlarını anlattığı değerli bir eser.

Jaroslav Seifert, 10 Ocak 1986 tarihinde, 84 yaşında Prag’da hayata gözlerini yumdu. Ölümü, Çek halkı için büyük bir kayıp oldu. Cenaze töreni, rejimin sıkı gözetimi altında gerçekleşti; gizli polis, törene katılanların herhangi bir protesto veya muhalif bir harekete girişmesini engellemeye çalıştı. Seifert, vasiyeti üzerine, anneannesinin memleketi olan Kralupy nad Vltavou kentindeki mezarlığa defnedildi. Bugün Jaroslav Seifert, sadece bir şair değil, aynı zamanda özgürlük ve insan onurunun simgesi olarak anılmaya devam etmektedir.

 

Künye Bilgisi	Detay
Gerçek adı:	Jaroslav Seifert
Doğum yılı:	1901
Doğum yeri:	Žižkov, Prag, Avusturya-Macaristan (günümüzde Çekya)
Ölüm Tarihi:	10 Ocak 1986 (84 yaşında)
Ölüm Yeri:	Prag, Çekoslovakya (günümüzde Çekya)
Boyu:	Bilgi mevcut değil
Kilosu:	Bilgi mevcut değil
Burcu:	Terazi (Libra)
Medeni Hali:	Evliydi
Eğitimi:	–
İnsanlığa Kattığı Şeyler:	Çek edebiyatının Nobel ödüllü tek temsilcisi; Poetizm akımının öncülerinden; Charter 77 bildirisinin imzacısı; totaliter rejimlere karşı sanatın özgürlüğünü savunan bir figür.

Kaynakça

• org. The Nobel Prize in Literature 1984 – Jaroslav Seifert Facts. Nobel Prize Outreach AB.
• Jaroslav Seifert. Wikipedia, The Free Encyclopedia.
• Poetry Foundation. Jaroslav Seifert. Poetry Foundation.
• OSZK Blog. 122 éve született Jaroslav Seifert. Országos Széchényi Könyvtár.
• 百度百科. 雅罗斯拉夫塞弗尔特. Baidu Baike.
• org. Jaroslav Seifert – Bibliography. Nobel Prize Outreach AB.
• Jaroslav Seifert Kimdir. Bernamegeh – TÜRKÇE.