Gary Becker kimdir?

İktisatçı ve sosyologların merak ettiği bir profil olan Gary Becker kimdir sorusunun cevabını araştırdık.

Kendisi ekonominin sınırlarını yıkarak aile yapısından suça, ırkçılıktan uyuşturucu bağımlılığına kadar insan davranışının her alanını rasyonel tercihlerle açıklayan, 1992 yılında Nobel Ekonomi Ödülü’nü kazanan dahi bir iktisatçı ve sosyologdur.

Ona göre, bir annenin çocuğuna duyduğu şefkat, bir suçlunun yasa dışı eyleme karar vermesi ve hatta bir bireyin evlenip evlenmeme tercihi; hepsi aslında birer maliyet-fayda analizinin ürünüydü. Bu sıra dışı bakış açısı, onu sadece bir ekonomist değil, 20. yüzyılın en önemli sosyal bilimcilerinden biri haline getirdi.

Gary Becker kimdir?

Gary Stanley Becker, geleneksel olarak sosyoloji, demografi ve kriminolojiye ait konuları ekonomik analizle inceleyen bir öncüydü. O, piyasa dışındaki insan davranışlarını da mikroekonomik analize dahil ederek ekonominin sınırlarını genişletti. Becker’ın temel argümanı şuydu: İnsanlar, ister bir ürün satın alırken ister bir suç işlemeye karar verirken olsun, her zaman faydalarını maksimize etmeye çalışan rasyonel varlıklardır. Bu yaklaşım, daha önce “ekonominin konusu değil” denilen birçok alanda devrim yarattı ve “Beckerci İktisat” olarak anılan yeni bir ekolün doğmasına yol açtı.

Gary Becker Biyografisi

Gary Stanley Becker, 2 Aralık 1930 tarihinde ABD’nin Pennsylvania eyaletine bağlı Pottsville kasabasında doğdu. Küçük bir işletme sahibi olan babasının görme yetisi zayıfladığı için, genç Becker ona finans, borsa ve ekonomi ile ilgili haberleri okumak zorundaydı. Bu görev, onun ekonomiyle tanışmasını sağladı. Ailesi, o daha beş yaşındayken New York’un Brooklyn bölgesine taşındı. Lise eğitimini burada tamamladıktan sonra, Princeton Üniversitesi’ne gitti. Becker, üniversitede aslında ekonomiye olan ilgisini kaybetmişti ancak daha sonra Chicago Üniversitesi’nde Milton Friedman’dan aldığı mikroekonomi dersi, ona ekonomi bilimini yeniden sevdirdi.

Gary Becker Eğitim Hayatı

Becker’ın akademik kariyeri, 20. yüzyılın en prestijli eğitim kurumlarında şekillendi. 1951 yılında Princeton Üniversitesi’nden lisans derecesini aldıktan sonra yüksek lisans ve doktora için Chicago Üniversitesi’ne geçti. Chicago’da, kendisinden sonra Nobel ödülü alacak olan Milton Friedman ve George Stigler gibi isimlerle aynı ortamda bulundu . 1955 yılında doktorasını tamamladıktan sonra kariyerine aynı üniversitede yardımcı doçent olarak başladı. 1957’den 1968’e kadar Columbia Üniversitesi’nde görev yaptıktan sonra, hayatının geri kalanını geçireceği Chicago Üniversitesi’ne geri döndü ve burada hem ekonomi hem de sosyoloji bölümlerinde profesör olarak çalıştı.

Ayrımcılığın Ekonomisi nedir?

Becker’ın 1957 yılında yayımladığı “The Economics of Discrimination” (Ayrımcılığın Ekonomisi) adlı eseri, onun doktora tezinden doğdu ve ekonomi dünyasında büyük yankı uyandırdı. Daha önce ırkçılık ve ayrımcılık, sosyologların ve psikologların alanı olarak görülüyordu. Becker ise bu sorunu matematiksel bir modele dökerek, “Ayrımcılık, piyasalarda verimsizliğe yol açar,” dedi. Ona göre, bir işveren ırkçı olduğu için beyaz bir işçiye daha yüksek ücret ödüyorsa, bu durum aslında işverenin de bir “bedel” ödemesi anlamına geliyordu. Bu çalışma, işgücü piyasalarında kadınların ve azınlıkların neden daha düşük ücret aldığını anlamak için kullanılan yasal ve ekonomik çerçevenin temelini attı.

Beşeri Sermaye Teorisi nedir?

Gary Becker denince akla gelen ilk kavramlardan biri “Beşeri Sermaye”dir (Human Capital). 1964 yılında yayımladığı aynı isimli kitabı, ekonominin klasikleri arasına girdi. Becker, bu teoriyle birlikte eğitimi, sağlık harcamalarını ve mesleki eğitimi birer “yatırım” olarak tanımladı. Şu mantıkla çalışır: Bugün okula gidip para harcıyorsanız (maliyet), bu gelecekte daha yüksek maaş almak içindir (getiri). Becker, bireylerin eğitim seviyelerini adeta bir şirketin sermaye stoku gibi hesapladı. Bu yaklaşım, devletlerin eğitim politikalarını ve bireylerin kariyer planlamalarını kökten değiştirdi.

Gary Becker hangi ödülleri kazandı?

Becker’ın kariyeri boyunca kazandığı ödüller, onun bilime olan katkısının evrensel olarak kabul gördüğünü gösterir. İşte en önemlileri:

• Nobel Ekonomi Ödülü (1992):“Mikroekonomik analizin insan davranışları ve ticari olmayan tutumlar üzerindeki etkilerine yönelik katkılarından dolayı” bu ödüle layık görüldü.
• John Bates Clark Madalyası (1967):Bu ödül, 40 yaşın altındaki en iyi Amerikalı ekonomiye verilir.
• Presidential Medal of Freedom (2007):ABD’nin sivillere verdiği en yüksek onurdur.
• National Medal of Science (2000):Bilime üstün hizmetlerinden dolayı.

Rasyonel Suç Teorisi nedir?

Becker, suçu da tıpkı bir meslek seçimi gibi rasyonel bir karar olarak tanımladı. 1968’de geliştirdiği bu teoriye göre, bir kişi suç işlemeye karar verirken yakalanma olasılığını, alacağı cezanın ağırlığını ve suçtan elde edeceği kazancı tartar. Eğer suçun getirisi, yakalanma riski ve maliyetlerinden yüksekse, kişi suçu “seçer” . Bu teori, modern kriminoloji ve hukuk ekonomisinin temel taşlarından biri haline geldi ve şehirlerin güvenlik stratejilerini doğrudan etkiledi.

Becker, sadece akademik makaleler yazan bir bilim insanı değildi. 1985’ten 2004’e kadar Business Week dergisinde aylık bir köşe yazısı yazarak karmaşık ekonomik teorileri halka anlattı. 2004’ten sonra ise ünlü hukukçu Richard Posner ile birlikte “The Becker-Posner Blog” adlı bloğu yazdı. Bu blog, akademisyenlerin günlük olayları teorik çerçevede tartıştığı ilk platformlardan biriydi. Öğrencileri arasında bugün Harvard ve diğer üniversitelerde görev yapan Claudia Goldin gibi dev isimler bulunmaktadır. Chicago Üniversitesi’ndeki bir hocası, onun için “şimdiye kadar gördüğüm en iyi öğrenci” ifadesini kullanmıştır.

Becker, mütevazı ve son derece disiplinli bir bilim insanı olarak tanınırdı. En büyük hobisinin geniş çapta okuma yapmak olduğu bilinmektedir. Politik olarak muhafazakar bir çizgideydi ve 1996 yılında Cumhuriyetçi Başkan Adayı Robert Dole’a danışmanlık yapmıştır. Becker’ın entelektüel kişiliğinin şekillenmesinde en büyük pay, kendisinin “şimdiye kadarki en büyük yaşayan öğretmenim” dediği Milton Friedman’a aitti. Boş zamanlarında ekonomi dışında politika ve adalet üzerine düşünmeyi severdi.

Gary Becker, 3 Mayıs 2014 tarihinde, 83 yaşında Chicago’daki Northwestern Memorial Hastanesi’nde geçirdiği bir ameliyatın komplikasyonları sonucu hayata gözlerini yumdu. Onun ölümü, tüm dünyada büyük yankı buldu. New York Times, onu “son 50 yılın en önemli sosyal bilimcisi” olarak tanımladı. Becker’ın mirası, bugün dünyanın dört bir yanındaki üniversitelerde okutulan “İnsan Sermayesi”, “Aile Ekonomisi” ve “Hukuk ve Ekonomi” alanlarında yaşamaktadır. Onun sayesinde, bir ekonominin sadece para ve faizden ibaret olmadığını, aynı zamanda bir annenin çocuğu için yaptığı fedakarlıkların da birer ekonomik karar olduğunu öğrendik.

Kaynakça

• Nobel Vakfı. (1992). Gary Becker – Facts. org.
• (2024). Gary Becker.
• Çukurova Üniversitesi. (1992). Gary S. Becker – 1992 Nobel Ekonomi Ödülü.
• Ticari Hayat Dergisi. (2024). Gary Stanley Becker Kimdir, Ekonomiye Katkısı Nedir?
• (2024). Gary S. Becker Facts.
• University of Toronto. (2014). Gary Becker and the Art of Economics – Aloysius Siow.
• TASS News Agency. (2014). American economist, Nobel Prize Winner Gary Becker died.