Ronald Coase kimdir? Hayatı Eserleri ve İktisat Dünyasına Bıraktığı Miras

Ekonomi denildiğinde çoğu kişinin aklına grafikler, denklemler ve karmaşık matematiksel modeller gelir. Ronald Coase ise iktisada başka bir yerden bakmayı tercih eden ekonomistlerden biriydi. Onun soruları oldukça basitti: Şirketler neden vardır? İnsanlar neden her işi piyasada birbirleriyle anlaşarak yapmak yerine firmalar kurar? Bir mal veya hizmeti satın alırken gerçekten yalnızca fiyatını mı öderiz?

Coase’un çalışmaları, bu basit görünen soruların arkasında önemli ekonomik mekanizmaların bulunduğunu ortaya koydu. Özellikle işlem maliyetleri ve mülkiyet hakları üzerine geliştirdiği fikirler, modern iktisat düşüncesinde kalıcı bir yer edindi.

1991 yılında Ekonomi Bilimleri Nobel Anma Ödülü’nü alan Ronald Coase, akademik hayatının önemli bölümünü Amerika Birleşik Devletleri’nde geçirdi. Ancak onun ekonomi anlayışının temelleri, Londra’da başlayan gençlik yıllarında ve 1930’ların başında yaptığı Amerika gezisinde şekillendi.

Ronald Coase kimdir?

Ronald Harry Coase, 20. yüzyılın en etkili ekonomistlerinden biridir. 29 Aralık 1910’da Londra’nın Willesden bölgesinde doğdu.

Coase’un akademik çalışmalarının merkezinde, ekonomiyi yalnızca teorik modeller üzerinden değil, gerçek hayattaki kurumlar ve insanlar üzerinden anlama çabası vardı. Firmaların nasıl ortaya çıktığı, piyasanın hangi koşullarda çalıştığı ve mülkiyet haklarının ekonomik sonuçları onun temel çalışma alanları arasında yer aldı.

Özellikle 1937 tarihli “The Nature of the Firm” (Firmanın Doğası) ve 1960 yılında yayımlanan “The Problem of Social Cost” (Toplumsal Maliyet Sorunu) adlı çalışmaları, iktisat tarihinde önemli metinler arasında kabul edilir.

Ronald Coase’un çocukluğu ve eğitim hayatı

Coase, Londra’da mütevazı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Henry Joseph Coase ve annesi Rosalie Elizabeth Coase, İngiliz Kraliyet Posta İdaresi’nde telgrafçı olarak çalışıyordu.

Çocukluk döneminde bacaklarında bir zayıflık tespit edildi ve yürüyebilmesi için özel bacak destekleri kullanması gerekti. Eğitim hayatının ilk dönemini fiziksel engelli çocuklar için eğitim veren özel bir okulda geçirdi.

Ancak bu durum onun akademik gelişimini engellemedi. 12 yaşında aldığı burs sayesinde Kilburn Gramer Okulu’na geçti. Daha sonra Londra Üniversitesi üzerinden eğitimine devam etti.

İlk ilgisi tarih alanındaydı. Fakat tarih eğitimi için gerekli olan Latince bilgisine sahip değildi. Bunun üzerine eğitim rotası değişti ve ticaret alanına yöneldi. Bu değişiklik, ileride ekonomi alanında yapacağı çalışmaların da başlangıcı oldu.

Londra Ekonomi Okulu yılları

1929 yılında London School of Economics’e (LSE) kaydolan Coase’un düşünce dünyasının şekillenmesinde burada karşılaştığı akademisyenlerin önemli bir etkisi oldu.

Özellikle ekonomist Arnold Plant, Coase’un üzerinde büyük bir etki bıraktı. Plant’ın piyasa mekanizması ve ekonomik özgürlük üzerine düşünceleri, genç Coase’un ekonomi anlayışının gelişmesine katkıda bulundu.

Coase’un üniversite yıllarındaki en önemli deneyimlerinden biri ise Amerika Birleşik Devletleri’ne yaptığı seyahat oldu.

1931 yılında Sir Ernest Cassel Seyahat Bursu’nu kazanan Coase, ABD’ye giderek farklı işletmeleri yerinde inceleme fırsatı buldu. Otomobil fabrikalarını ve et paketleme tesislerini ziyaret etti; yöneticilerle ve iş insanlarıyla görüştü.

Bu ziyaretler sırasında kafasına önemli bir soru takıldı:

Piyasalar bu kadar iyi çalışıyorsa şirketler neden var?

Coase’un ilerleyen yıllarda geliştireceği firma teorisinin temelinde bu soru bulunuyordu.

“The Nature of the Firm” ve işlem maliyetleri

Coase, 1932’de eğitimini tamamladıktan sonra akademik kariyerine başladı. Dundee Ekonomi ve Ticaret Okulu’nda, ardından Liverpool Üniversitesi’nde görev yaptı. 1934 yılında London School of Economics’e döndü.

1937’de henüz 27 yaşındayken “The Nature of the Firm” adlı makalesini yayımladı.

Makalenin çıkış noktası oldukça yalındı: Eğer piyasa mekanizması kaynakları dağıtmak için etkili bir yöntemse, ekonomik faaliyetlerin tamamı neden piyasada gerçekleşmiyordu?

Coase’a göre bunun önemli nedenlerinden biri işlem maliyetleriydi.

Bir işletmenin başka bir işletmeden mal veya hizmet satın alması yalnızca fiyat ödemekten ibaret değildir. Uygun tedarikçiyi bulmak, pazarlık yapmak, sözleşme hazırlamak, sözleşmenin uygulanmasını takip etmek ve ortaya çıkabilecek sorunları çözmek de zaman ve para gerektirir.

Firmalar, bazı ekonomik faaliyetleri piyasanın dışında ve kendi bünyelerinde gerçekleştirerek bu maliyetlerin bir bölümünü azaltabilir.

Ancak bu da sınırsız değildir. Firma büyüdükçe yönetim ve koordinasyon maliyetleri artmaya başlar. Böylece Coase, firmaların neden belirli bir büyüklüğe kadar büyüdüğünü ve neden ekonomide hem piyasa hem de firma biçimindeki örgütlenmelerin bir arada bulunduğunu açıklamaya çalıştı.

Bu yaklaşım, daha sonra işlem maliyetleri ekonomisi olarak gelişecek düşünce çizgisinin önemli temellerinden biri oldu.

II. Dünya Savaşı yılları

II. Dünya Savaşı sırasında Coase, kamu hizmetinde istatistikçi olarak çalıştı. Savaşın ardından yeniden akademik hayata döndü ve Londra Ekonomi Okulu’nda ders verdi.

Bu dönemde yalnızca ekonomi teorisiyle değil, kamu yayıncılığı ve radyo-televizyon sektörünün ekonomik yapısıyla da ilgilendi.

Kamu hizmetlerinin nasıl organize edildiği ve kaynakların nasıl dağıtıldığına ilişkin sorular, onun gerçek hayattaki kurumlara duyduğu ilgiyi daha da güçlendirdi.

Ronald Coase neden Amerika’ya gitti?

Coase 1951 yılında Amerika Birleşik Devletleri’ne taşındı. İlk olarak Buffalo Üniversitesi’nde çalıştı, ardından Virginia Üniversitesi’nde görev yaptı.

1959 yılında ABD’deki radyo frekanslarının dağıtım sistemi üzerine bir çalışma yayımladı. Federal Communications Commission (FCC) üzerine hazırladığı bu çalışma, mülkiyet hakları ve kaynakların piyasa mekanizmasıyla dağıtılması konusundaki düşüncelerinin gelişmesinde önemli bir rol oynadı.

Bu çalışmaların ardından Coase’un adı özellikle Chicago Üniversitesi çevresindeki ekonomistlerle birlikte anılmaya başladı.

Coase Teoremi nedir?

Ronald Coase’un adı bugün en çok Coase Teoremi ile bilinir.

Coase’un 1960 yılında yayımladığı “The Problem of Social Cost” makalesinde ele aldığı temel mesele, ekonomideki dışsallıklardı.

Dışsallık, bir kişinin veya işletmenin faaliyetinin başka insanlar üzerinde oluşturduğu ancak piyasa fiyatına doğrudan yansımayan etki olarak açıklanabilir. Örneğin bir fabrikanın çevreye verdiği zarar bu tür bir durum olabilir.

Coase, mülkiyet haklarının açık biçimde tanımlandığı ve işlem maliyetlerinin düşük olduğu koşullarda, tarafların kendi aralarında pazarlık ederek kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlayabileceğini savundu.

Bu yaklaşım daha sonra Coase Teoremi adıyla ekonomi literatürüne girdi.

Teoremin popülerleştirilmiş hali çoğu zaman basitleştirilerek anlatılsa da Coase’un asıl katkısı, dışsallık sorunlarını yalnızca devlet müdahalesi üzerinden değerlendirmek yerine işlem maliyetleri ve mülkiyet hakları açısından ele almasıydı.

Chicago Üniversitesi ve Hukuk ve Ekonomi alanı

1964 yılında Coase, Chicago Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde profesör olarak göreve başladı. Kariyerinin geri kalan önemli bölümünü burada geçirdi.

Chicago’da Journal of Law and Economics dergisinin editörlüğünü de üstlendi. Hukuk kuralları ile ekonomik teşvikler arasındaki ilişkiye odaklanan çalışmaların gelişmesinde önemli rol oynadı.

Bu nedenle Coase, yalnızca ekonomi alanında değil, bugün Hukuk ve Ekonomi (Law and Economics) olarak bilinen disiplinlerarası alanın gelişiminde de önemli isimlerden biri kabul edilir.

Onun yaklaşımında hukuk kuralları soyut metinler olmaktan ziyade insanların ve işletmelerin davranışlarını etkileyen ekonomik kurumlar olarak ele alınıyordu.

Ronald Coase Nobel Ödülü’nü neden aldı?

Ronald Coase, 1991 yılında Ekonomi Bilimleri Nobel Anma Ödülüne layık görüldü.

Nobel Komitesi ödülü, Coase’un işlem maliyetlerinin ve mülkiyet haklarının ekonomik yapıdaki önemini keşfetmesi ve açıklaması nedeniyle verdi.

Bu ödül, yaklaşık altmış yıllık akademik çalışmalarının uluslararası ölçekte kabul görmesi anlamına geliyordu.

Coase’un dikkat çekici yönlerinden biri de teorilerini yalnızca soyut modeller üzerine kurmamasıydı. Gerçek hayattaki firmaları, piyasaları, hukuk sistemlerini ve kamu kurumlarını inceleyerek ekonomik davranışın arkasındaki mekanizmaları anlamaya çalışıyordu.

Ronald Coase’un son yılları

Coase, ilerleyen yaşına rağmen akademik çalışmalarını sürdürdü. 2012 yılında Ning Wang ile birlikte “How China Became Capitalist” (Çin Nasıl Kapitalist Oldu) adlı kitabı yayımladı.

Kitap, Çin’in ekonomik dönüşümünü ve piyasa kurumlarının ülkedeki gelişimini ele alıyordu.

Ronald Coase, 2 Eylül 2013’te Chicago’da 102 yaşında hayatını kaybetti. Uzun yaşamı boyunca ekonomi düşüncesinin önemli tartışmalarına katkıda bulundu ve Nobel ödüllü ekonomistler arasında en uzun yaşayan isimlerden biri oldu.

Ronald Coase’un iktisat dünyasına bıraktığı miras

Coase’un çalışmalarını önemli kılan noktalardan biri, ekonominin yalnızca fiyatlar ve piyasa dengelerinden ibaret olmadığını göstermesiydi.

Onun soruları daha gündelikti: İnsanlar neden şirket kuruyor? Sözleşmeler neden önem taşıyor? Mülkiyet hakları neden ekonomik sonuçları değiştiriyor? Bir ekonomik işlemi gerçekleştirmek için gerçekten ne kadar maliyet ödüyoruz?

Bu sorular, ekonomi ile hukuk, işletme ve kurumlar arasındaki bağlantının daha yakından incelenmesine yol açtı.

Bugün işlem maliyetleri, mülkiyet hakları, firma teorisi, dışsallıklar ve Hukuk ve Ekonomi alanlarında Ronald Coase’un fikirlerinin etkisini görmek mümkün.

Coase’un ekonomi anlayışının belki de en önemli tarafı, teorinin gerçek hayattan kopmaması gerektiği düşüncesiydi. Fabrikalar, şirketler, sözleşmeler, mahkemeler ve piyasalar onun için ekonomik teorinin dışında kalan ayrıntılar değil; teorinin kendisini anlamanın temel araçlarıydı.