Dag Hammarskjöld Kimdir?

Dag Hammarskjöld kimdir? Dünyaya katkıları nelerdir? Nobel ödülünü neden almıştır gibi merak edilen soruları biyografi.biz sitesi olarak detaylıca inceliyoruz., Birleşmiş Milletler’in (BM) ikinci Genel Sekreteri olarak görev yapan, uluslararası barış ve diplomasinin en saygın simalarından biri, kriz anlarında cesur ve tarafsız tutumuyla tanınan İsveçli ekonomist, diplomat ve devlet adamıdır. 1953’ten 1961’e kadar BM’yi etkili ve yapıcı bir uluslararası örgüte dönüştürme çabalarıyla tanınmış, özellikle Süveyş Krizi, Lübnan-Jordan gerilimi ve Kongo Krizi gibi kritik dönemlerde arabuluculuk yaparak barışa önemli katkılarda bulunmuştur.

1961 yılında Kongo barış misyonu sırasında uçak kazasında hayatını kaybetmiş ve aynı yıl posthumously (ölümünden sonra) Nobel Barış Ödülü’ne layık görülmüştür. Bu ödül, onu Nobel Barış Ödülü’nü ölümünden sonra alan tek kişi yapmıştır. Mütevazı, derin maneviyata sahip, entelektüel bir kişilik olan Hammarskjöld, “Vazife ve hizmet” anlayışını hayatının merkezine koymuş, BM Şartı’nın ruhunu yaşatmak için kişisel çıkarlarını bir kenara bırakmıştır.

“Markings” (İşaretler) adlı günlüğü, ölümünden sonra yayımlanmış ve modern manevi edebiyatın klasikleri arasında yer almıştır .Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjöld, 29 Temmuz 1905 tarihinde İsveç’in Jönköping şehrinde doğdu. Babası Hjalmar Hammarskjöld, İsveç Başbakanı (1914-1917), Lahey Uluslararası Mahkemesi üyesi, Uppsala valisi ve Nobel Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı olarak tanınmış bir devlet adamıydı. Annesi Agnes Almquist Hammarskjöld ise akademik ve din adamı bir aileden geliyordu.

Dag, ailenin dört oğlunun en küçüğüydü. Çocukluğu ve gençliği, Uppsala şehrinde geçti. Babasının valilik görevi nedeniyle Uppsala Kalesi’nde büyüyen Hammarskjöld, hem aristokrat bir geleneğin hem de entelektüel bir ortamın içinde yetişti.Babası tarafından “ülkeye ve insanlığa özverili hizmet” ideali aşılandı; annesi tarafından ise İncil’in radikal eşitlik anlayışı (tüm insanların Tanrı’nın çocukları olarak eşit olduğu) öğretildi.

Bu iki miras, onun hayatı boyunca rehberi oldu. Hammarskjöld, Uppsala Üniversitesi’nde olağanüstü başarılı bir öğrenciydi. 1925 yılında humanities (beşeri bilimler) alanında lisans derecesini yüksek onurla tamamladı; ana dalları dilbilim, edebiyat ve tarihti. Ardından ekonomi okudu (1928), 1930’da hukuk derecesi aldı ve 1934’te Stockholm Üniversitesi’nde ekonomi doktorasını tamamladı. Bu kadar genç yaşta dört ayrı akademik derece alması, dönemin en parlak öğrencilerinden biri olduğunu gösteriyordu. Uppsala’da “yılın en iyi öğrencisi” olarak kabul ediliyordu.

Kariyerinin Başlangıcı ve İsveç Kamu Hizmeti

Mezuniyetinin ardından İsveç kamu hizmetine girdi. Önce işsizlik komitesinde sekreter olarak çalıştı, daha sonra Maliye Bakanlığı’nda görev aldı. 1930’larda “planlı ekonomi” kavramını kullanan ilk isimlerden biri olarak kabul edilir. Ağabeyi Bo Hammarskjöld ile birlikte İsveç refah devletinin (welfare state) temellerini atan yasal düzenlemelere katkı sağladı. 1941’de İsveç Merkez Bankası Yönetim Kurulu Başkanı oldu ve aynı dönemde Maliye Bakanlığı’nda Müsteşar Yardımcısı olarak görev yaptı.

Birinci Dünya Savaşı yıllarında İsveç’in tarafsızlığını koruma politikalarında etkili rol oynadı.1947’de Dışişleri Bakanlığı’na geçti. 1949’da Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreteri Yardımcısı oldu. 1951’de İsveç’in BM Genel Kurulu’ndaki heyetine başkan yardımcısı olarak katıldı ve 1952’de başkanlığını üstlendi. Bu dönemde uluslararası arenada yeteneklerini kanıtladı. 1953 yılında, Trygve Lie’nin istifası üzerine BM Genel Sekreterliği için aday gösterildi.

Beklenmedik bir uzlaşma adayı olarak 7 Nisan 1953’te seçildi ve göreve başladı. 47 yaşında göreve gelen Hammarskjöld, BM tarihinin en genç Genel Sekreteri oldu. 1957’de ikinci bir dönem için yeniden seçildi.

BM Genel Sekreterliği ve Barış Diplomasisi

Hammarskjöld’ün Genel Sekreterlik dönemi, Soğuk Savaş’ın en gergin yıllarıyla çakıştı. Göreve başladığında BM’nin prestiji ve etkinliği düşük seviyedeydi. O, BM’yi “uluslararası bir örgüt” olmaktan çıkarıp “etkin ve yapıcı bir araç” haline getirmeye odaklandı. BM Şartı’na sadık kalarak, Sekreterya’nın tarafsızlığını ve bağımsızlığını güçlendirdi. “Uluslararası memur” kavramını geliştirdi; BM çalışanlarının ulusal çıkarlar yerine küresel barışa hizmet etmesi gerektiğini savundu.

En önemli başarılarından biri 1955 Çin-Amerika görüşmeleriydi. Kore Savaşı sırasında Çin tarafından esir alınan Amerikan askerlerinin serbest bırakılması için arabuluculuk yaptı ve başarılı oldu. 1956 Süveyş Krizinde ise BM’nin ilk barış gücü operasyonunu (United Nations Emergency Force – UNEF) organize etti. Bu, BM tarihinin dönüm noktalarından biriydi ve “barış gücü” kavramının doğuşuna zemin hazırladı.

1958’de Lübnan ve Ürdün’deki gerilimi azaltmak için BM gözlem gücü gönderdi. Atom enerjisinin barışçıl kullanımı konusunda iki büyük uluslararası konferans düzenledi. Ancak en zorlu dönemi 1960 Kongo Krizi oldu. Belçika’dan yeni bağımsızlığını kazanmış Kongo’da ordu isyanı, Katanga eyaletinin ayrılık girişimi ve yabancı müdahaleler ülkeyi kaosa sürüklemişti. Hammarskjöld, BM barış gücünü (ONUC) bölgeye gönderdi ve dört kez Kongo’ya gitti. Barış görüşmeleri için Eylül 1961’de Ndola’ya (Kuzey Rhodesia, bugünkü Zambiya) uçarken uçağı düştü. 18 Eylül 1961 gecesi, Hammarskjöld ve 15 yol arkadaşı hayatını kaybetti. Kazanın nedeni hâlâ tartışmalıdır; sabotaj iddiaları uzun yıllar gündemde kalmış, ancak resmi soruşturmalar mekanik arıza veya pilot hatası üzerinde durmuştur.

Ölümünden Sonra Nobel Barış Ödülü

Hammarskjöld, ölümünden sonra 1961 Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü. Nobel Komitesi, onu “BM’yi BM Şartı’ndaki ilke ve amaçları hayata geçirebilen etkili ve yapıcı bir uluslararası örgüte dönüştürmesi” nedeniyle ödüllendirdi. Ödül, onun cesareti, dürüstlüğü ve barış için verdiği mücadeleye bir saygı duruşuydu. Nobel Barış Ödülü’nü ölümünden sonra alan tek kişi olması, mirasının ne kadar güçlü olduğunu gösterir.

Dag Hammarskjöld hiç evlenmedi ve çocuk sahibi olmadı. Hayatı, kamu hizmetine ve manevi arayışa adanmıştı. Ölümünden sonra yayımlanan günlüğü Markings (İşaretler / Vägmärken), derin bir manevi otobiyografi niteliğindedir. Kierkegaard, Meister Eckhart ve Thomas à Kempis gibi düşünürlerden etkilenen Hammarskjöld, kitapta hizmet, fedakârlık, yalnızlık ve Tanrı’yla ilişki üzerine samimi notlar bırakmıştır.

Günlük, modern manevi edebiyatın en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilir.Mütevazı, disiplinli ve entelektüel bir yapıya sahipti. Müzik, edebiyat ve dağcılık ilgisi vardı. Kamu görevi sırasında kişisel çıkarlarını tamamen bir kenara bıraktı. Arkadaşları ve meslektaşları onu “dürüstlük abidesi” ve “sessiz bir kahraman” olarak tanımlardı.

Dag Hammarskjöld’ün Mirası

Dag Hammarskjöld’ün mirası, bugün hâlâ BM’nin çalışma prensiplerinde yaşamaktadır. “BM, üye devletlerin örgütü olmaktan öte, insanlığın ortak vicdanı olmalıdır” anlayışını yerleştirdi. Barış gücü operasyonları, arabuluculuk teknikleri ve tarafsız sekreterya modeli onun katkılarıyla şekillendi. Uppsala Üniversitesi ve çeşitli uluslararası kurumlar onun adını taşımaktadır. İsveç’te ve dünyada barış eğitimlerinde örnek gösterilir.

Hammarskjöld, diplomasinin yalnızca güç dengesi değil, ahlaki sorumluluk ve insan onuru meselesi olduğunu göstermiş bir liderdir. Kongo’da barış için canını veren bu adam, “en büyük hizmet, en büyük fedakârlıktır” sözünü hayatıyla kanıtlamıştır. Bugün bile kriz bölgelerinde görev yapan BM personeli için ilham kaynağı olmaya devam etmektedir.

 

Özellik	Bilgi
Adı	Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjöld
Doğum Tarihi	29 Temmuz 1905
Doğum Yeri	Jönköping, İsveç
Ölüm Tarihi	18 Eylül 1961
Ölüm Yeri	Ndola yakınları, Kuzey Rhodesia (bugünkü Zambiya)
Burcu	Aslan
Eğitimi	Uppsala Üniversitesi (1925 humanities, 1928 ekonomi, 1930 hukuk), Stockholm Üniversitesi (1934 ekonomi doktorası)
Medeni Durumu	Bekâr